Yıldırım Külliyesi (Bursa)

26-12-16 hdomac 0 comment

 

Bursa’nın Yıldırım semtinde 14. Yüzyılın sonunda inşa edilmiştir. Erken Osmanlı Dönemi eseridir. Yıldırım Bayezid ve Sultan Süleyman Han tarafından Hüseyin oğlu Ali’ye yaptırılmıştır. Külliyede, türbe dışındaki yapılarda inşa kitabesi yoktur.

7 6

 Yıldırım Bayezid Külliyesi, Bursa’nın Yıldırım Semti’nde oldukça dik bir tepenin üzerinde yer almaktadır. Külliyeden günümüze cami, medrese, darüşşifa, hamam ve türbe olmak üzere beş yapı sağlam olarak gelebilmiştir.

Külliyede bulunduğu bilinen imaret ve kasır ise mevcut değildir. Yapıların, özellikle 1855 yılındaki depremde büyük zarar gördüğü bilinmektedir. Arazinin topoğrafik yapısı nedeniyle külliyeyi oluşturan yapıların oldukça dağınık bir şekilde yerleştirildikleri dikkati çekmektedir.
Külliyenin inşa edildiği tepenin en üst noktasında, külliyenin merkezi konumundaki cami yer almaktadır. “Tabhaneli Camiler” plan şemasında, kesme taşlarla inşa edilmiş cami, harim, orta avlu, orta avlunun iki yanında birer eyvan ile eyvanların kuzey ve güneyine yerleştirilmiş ikişer tabhane mekânından oluşmaktadır.

yilbey-mihrap

Fotoğraf-Yıldırım Bayezid cami mihrabı

Kuzey cephesinde beş birimli bir son cemaat yeri bulunmaktadır. Camide, tabhane mekânları aynalı manastır tonozuyla; girişin iki yanındaki iki küçük mekân haç tonozla; diğer mekânların tümü birer kubbeyle örtülüdür. Caminin kuzeydoğu ve kuzeybatı köşelerinde yükselen minareler yıkılmıştır. Günümüzde, yapının batı cephesinin kuzey ucunda yer alan minare sonradan inşa edilmiştir.
Medrese, caminin yaklaşık 30 m. kuzeybatısındadır. Taş ve tuğla ile inşa edilmiş yapı, bir avlunun üç kenarına sıralanmış mekânlar ve güney cephesinden dışa taşıntı yapan dershane eyvanından oluşmaktadır. Avlunun üç kenarında revak vardır.

yildirimmedresesi

Fotoğraf-Yıldırım Külliyesi içinde yer alan medrese

Ankara Savaşı’nda 1402 Timur’a yenilen ve esir düştükten sonra Akşehir’de vefat eden I. Bayezid’e ait olan türbe, külliyenin en küçük yapısıdır. Caminin yaklaşık 30 m. kuzeyinde yer alan yapı, tek kubbe ile örtülü kübik bir gövde ve kuzey cephesindeki, kubbelerle örtülü üç birimli bir revaktan oluşmaktadır. Duvarları, dönüşümlü yerleştirilmiş bir sıra kesme taş, iki sıra tuğla ile kaplıdır.

yild-beyazidturbe

Fotoğraf-Türbe duvarları kesme taş ve tuğladan. 

3

Fotoğraf- Yıldırım Türbesi

Caminin, yaklaşık 100 m. güneybatısında yer alan hamam, enine sıcaklıklı ve çifte halvetli plan şemasına sahiptir. Tek kubbeli soyunmalık mekânı ile sıcaklık arasında bir kubbe ile örtülü ılıklık mekânı bulunmaktadır.
Darüşşifa, caminin, takribi 300 m. güneydoğusundadır. Yaklaşık 17.60 x 36.00 m. ölçülerindeki bir avlunun çevresine yerleştirilmiş mekânlardan oluşmaktadır. Avlunun iki uzun kenarına, üzeri beşik tonozla örtülü revak inşa edilmiştir. Girişin karşısında yer alan büyük mekân kubbeyle, diğer mekânlar beşik tonozla örtülüdür.

yilbeymedsus

Fotoğraf- Yıldırım Külliye’de taş işçiliği

Külliyede, caminin dış cephelerinde ve medresenin giriş cephesinde taş üzerine oyma tekniği ile yapılmış süslemeler görülmektedir. Caminin güneydoğu ve güneybatı tabhane hücrelerindeki ocak ve dolap nişi cephelerinde, kalıplama tekniği ile yapılmış alçı süslemeler vardır. Medresenin pencere alınlıklarına ve darüşşifanın giriş eyvanındaki nişlerin içine, tuğla ve taş ile geometrik örnekli süslemeler yapılmıştır. Caminin kuzey cephesi ile tabhane mekânlarında ve medresedeki dershane eyvanının batı cephesindeki pencere alınlığında az miktarda çini süslemeye de rastlanmaktadır.

Araştırma: Haldun Domaç