Yeşil Külliye (Bursa)

26-12-16 hdomac 0 comment

 

Yeşil Külliye (Bursa)

Bursa’nın Yeşil semtindedir. İnşa tarihi Aralık 1419- Ocak 1420′dir. Erken Osmanlı Dönemi eseridir. Sultan I. Mehmed tarafından, mimar Ahi Bayezid oğlu Hacı İvaz, ustalar, Muhammed Mecnun, İlyas Ali oğlu Ali, Tebrizli Ahmed oğlu Hacı Ali’ye yaptırılmıştır. Medrese, günümüzde Türk ve İslam Eserleri müzesi olarak kullanılmaktadır.

yesilkulliye

Cami, medrese, türbe, imaret ve handan oluşan Yeşil Külliye, eğimli bir arazi üzerine inşa edilmiştir. Külliye yapıları, özellikle 1855 yılındaki depremde büyük zarar görmüştür. Han, günümüzde mevcut değildir. Yakın zamana kadar harap durumda olan imaret ise, onarılarak kafe olarak kullanılmaya başlanmıştır.“Tabhaneli camiler” plan şemasında inşa edilmiş olan cami, bir orta avlu çevresine yerleştirilmiş harim ve dört tabhane mekânı ile orta avluya açılan iki eyvandan oluşmaktadır. Avlunun ortasında bir şadırvan vardır. Giriş kanadındaki iki tabhane mekânı yıldız tonozla; diğer mekânlar birer kubbe ile örtülüdür. Yapının giriş kanadının üst katında Hünkâr Mahfili bulunmaktadır. Kuzey cephesindeki konsollardan, beş birimli bir son cemaat yeri yapılmasının planlandığı, ancak hiç inşa edilmediği anlaşılmaktadır. Kuzey kanadının iki köşesinde yer alan minareler 19. yüzyılda inşa edilmişlerdir.

 yesilcami

Fotoğraf: Yeşil Cami girişi

Caminin taç kapısı, dış mihrapları ve pencere alınlıkları, taş üzerine kabartma tekniğinde yapılmış, girift bitkisel motifler ve yazılarla süslenmiştir. Caminin içinde yoğun çini süsleme vardır. Duvarlar belli bir yüksekliğe kadar lacivert, koyu yeşil, firuze ve siyah renkli altıgen ve üçgen çini plakalarla kaplıdır.

 Mihrapta, kemer karınlarında ve tavanlarda yer alan, renkli sır tekniğindeki zengin çini süslemelerin bitkisel motiflerinde beyaz, sarı, mavi ile yeşilin değişik tonları ve altın yaldız kullanılmıştır. Tabhane odalarındaki ocak nişleri ve dolaplarda zengin alçı süslemeler bulunur. Nakkaş İlyas Ali oğlu Ali tarafından yapılmış kalem işi süslemeler, 1855 depremi sonrasında yapılan onarımda büyük ölçüde yok olmuştur.

yesilmedreserevakliavlu

Fotoğraf: Medresenin revaklı avlusu

Caminin batısındaki medrese, bir avlu çevresine yerleştirilmiş küçük mekânlar ile güney kanadının ortasında yer alan, kubbeli dershane eyvanından oluşur. Avlunun üç kenarı revaklıdır. Yapıda bulunan izlerden medresenin iki katlı planlandığı, ancak ikinci katın inşa edilmediği anlaşılmaktadır.

yesil-kulliye-islam-es-muz

  Fotoğraf: Yeşil Medrese iki katlı planlanmış, ancak inşa edilememiştir. 

Batı eyvanını örten kabartmalı çiniler ve pencere alınlıklarındaki çini mozaik tekniğindeki süslemeler, medresedeki süslemelerin en dikkati çekenleridir.
Külliyenin banisi Sultan I. Mehmed’e ait olan türbe, caminin güneyindedir. 1421 yılında Mimar Hacı İvaz Paşa tarafından yapılmıştır. Üzeri bir kubbe ile örtülü sekizgen planlı türbenin cenazelik katı da vardır. Güney duvarında çinilerle süslü anıtsal bir mihrap da bulunan türbede, I. Mehmed’in ki ile birlikte dokuz sanduka vardır.

yesilturbe

Fotoğraf: Yeşil Türbe çini süslemeleri ile dikkat çeker.

Türbenin dış ve iç duvarları firuze renkli, altıgen ve dikdörtgen çini plakalarla kaplıdır. Sultan I. Mehmed’in sandukası, dikdörtgen şekilli altlığıyla birlikte, renkli sır tekniğinde yapılmış çinilerle süslüdür. Sanduka üzerindeki kitabede I. Mehmed’in Mayıs 1421 tarihinde vefat ettiği yazılıdır. Türbenin ahşap kapı kanatlarının süslemeleri Tebrizli Ahmed oğlu Hacı Ali tarafından yapılmıştır.

mehmed1-turbe yesilturbeici

 Fotoğraf: Sultan Mehmed’ın sandukası 

 Külliyedeki yapıları süsleyen çinilerin yapımında, Muhammed Mecnun idaresindeki Tebrizli çini ustaları çalışmıştır.

yesilturbedogu-pencere

Fotoğraf: Yeşil Türbe doğu penceresi

Araştırma: Haldun Domaç